Ақмола облысындағы «Жердің сыйы» табиғи өнімдер жәрмеңкесі

2026 жылғы 12 қыркүйекте Қарабұлақ ауылында «Жердің сыйы» табиғи өнімдер жәрмеңкесі өтті. Өндірушілер ашытқымен пісірілген нан, ірімшік, бал, қымыз, құрт, ет және басқа да өнімдерін ұсынды. Қатысушылар арасында Ақмола, Қарағанды және Солтүстік Қазақстан облыстарынан келген шаруашылықтар болды. Ұйымдастырушы Гүлмайра Баймақованың айтуынша, бұл жәрмеңке осымен үшінші рет өтіп отыр.

Бұл алаңның тарихы 2023 жылғы 23 қыркүйекте басталды. Сол кезде Қарабұлақта әкімдік Қазақстандағы алғашқы «Slow Food Жер нарығы» деп атаған іс-шара өтті. Ол фермерлер мен сатып алушыларды тікелей сауда идеясының төңірегіне біріктірді. Оның бастамашысы - мамандығы бойынша ветеринар, фермер және «Жер-Ана Астана» ауылдық үкіметтік емес ұйымының жетекшісі Гүлмайра Баймақова.

Ол өз шаруашылығын жұбайымен бірге 1996 жылы совхоз тарағаннан кейін құра бастаған. Алғашқыда 200 гектар жер мен ескі трактор ғана болған. 2008 жылы Баймақова ауылды дамыту мәселелерімен айналысу үшін қоғамдық бірлестік құрды. Оның қызметімен «Балкондағы сиыр» жобасы да байланысты: қала тұрғыны сиыр сатып алады, ауылдағы отбасы оны өз шаруашылығында ұстайды, ал тараптар сүт өнімдерін қалай бөлісетіні туралы келіседі.

- Мен өзім де фермермін, сондықтан шағын шаруашылықтар мен жеке қосалқы шаруашылық иелерінің қандай қиындықтарға тап болатынын жақсы түсінемін, - дейді Гүлмайра Баймақова.

- Біздің міндетіміз - оларды біріктіріп, ауылдық аумақтардың дамуына көмектесу. Шағын шаруашылықтың өздігінен басқа жерге барып, оқудан өтіп, өнімін көрсетуге үнемі қаражаты мен мүмкіндігі бола бермейді.

- Бүгін қатысушылар Ильинка, Шортанды және Макинкадан, сондай-ақ Қарағанды және Солтүстік Қазақстан облыстарынан келді. Біз жәрмеңкені өзіміз ұйымдастырамыз, өзіміз үйренеміз, бір-бірімізге барып тәжірибе алмасамыз. Көптеген қатысушылармен үш-төрт жылдан бері таныспыз.

- 2010 жылдан бері Италиядағы Slow Food іс-шараларына барып жүрмін. Мен үшін бұл ең алдымен тамақтану мәдениеті: дәмді сезіну, не жеп отырғаныңды түсіну, фермерді қолдау. Қозғалыстың негізінде дәмді, таза әрі адал тағам жатыр. Мен үшін «адал» дегеніміз - фермер өз еңбегі үшін лайықты ақы алуы керек деген сөз.

- Біз өндірушілеріміз басқа елдерде адамдардың қалай жұмыс істейтінін көруі үшін сапарлар ұйымдастырамыз. 2024 жылы Италияда төрт дегустация өткіздік, Туринде сөз сөйледік. Біздің өнімдерімізге кезек тұрды. Жақында үш фермерді Моңғолияға жібердік. Астанада агроэкология бойынша халықаралық форум өткіздік, оған Италия, Албания, Иран, Босния және Герцеговина мен Орталық Азия елдерінен қатысушылар келді.

- Бірақ оқыту ешқайда бара алмайтын адамдарға да қолжетімді болуы керек. Үш-бес сиыры бар әйел семинар үшін үнемі Астанаға немесе Көкшетауға бара алмайды. Оқу орталықтары тікелей ауылдарда болуы керек. Мысалы, біз екі жыл бойы адамдарға тамшылатып суаруды үйреттік. Бір ауылда жұмыс істейтін үлгі пайда болса, оны басқалар да көріп, өз шаруашылығында қолданып көруге кіріседі.

- Меніңше, жеке қосалқы шаруашылықтарға жеткілікті көңіл бөлінбейді. Олар сүт, ет өндіреді, жергілікті нарықты азық-түлікпен қамтамасыз етеді. Ауыл осындай адамдардың еңбегіне сүйенеді, сондықтан оларға қолдау қажет.

- Мен Қазақстан фермерлерінің Ұлттық федерациясында бес жыл жұмыс істедім. Тәжірибе жинадым, бірақ кейін ауылда көбірек пайда әкеле алатынымды түсіндім.

- Туыстарым кейде: «Патриотизміңді қашан қоясың, өзіңді қашан ойлайсың?» - дейді. Екі апта демала аламын, содан кейін қайтадан жұмыс істеу керек деп ойлай бастаймын. Егер біз біріктірмесек, мұны кім істейді?

- Италиядағы форумдардың бірінде жайылым тапшылығы туралы айтқан фермерлерді тыңдадым.

- Қолымды көтеріп, Қазақстан туралы, біздің жеріміз, жайылып жүріп шөпті таңдап жейтін жануарларымыз туралы айтып бердім. Сөзімнен кейін адамдар қасыма келіп, танысып, визиткаларын берді.

- Италиядағы шағын отбасылық шаруашылықтың тәжірибесі де есімде қалды. Үш адам көкөніс өсіріп, сұрыптап, жуып, өңдеп, қаптайтын. Олардың тұрақты сатып алушылары болды.

- Мен олардан неге кеңеймейтінін сұрадым. Олар өнім сапасы мен өз тұтынушыларын бағалайтынын айтты. Мұндай тәжірибе де маңызды. Біздің фермерлердің арасында да осындай ұстанымдағы адамдар бар. Соның бір мысалы - жас омарташы Виктор Кулешов. Бір жыл бұрын ол мені Қарағанды облысындағы жұмысын көруге шақырды. Онда өндіріс, қойма, өңдеу және тоңазытқыш жабдықтары сауатты ұйымдастырылған. Халықаралық органикалық сертификаты бар, ал оны алу оңай емес. Бұрын бізде бал сататын беске дейін сатушы болатын, бірақ олардың жұмысын зерттей бастағанда, көпшілігінің делдал екені анықталды. Сондықтан биыл тек Викторды шақырдық.

Омарташы Виктор Кулешов, «Медок» ЖК, «Дом пчеловода» сауда маркасы.

- Мамандығым бойынша геодезистпін, геодезия және картографиямен айналыстым, - дейді омарташы Виктор Кулешов. - Ара шаруашылығына жұбайымның отбасы арқылы келдім, қайын атам да омарташы. Біртіндеп араласып, қызығып, кейін бұл менің негізгі ісіме айналды. Қазір бізде үш ара павильоны, тұрақты омарта, дүкен және жеке цех бар. Біз балды ғана сатпаймыз, өнімді өңдеп, әртүрлі пасталар, бал мен прополис қосылған сабын жасаймыз. Өнімді Ресей мен Өзбекстанға жібереміз.

Өз шаруашылығымнан бөлек, Қарағанды облысындағы омарташыларды қолдау мәселелерімен де айналысамын. Біз үшін аралардың денсаулығы, аурулардың алдын алу және нарықты жалған өнімдерден қорғау өте маңызды.

Жақында ара шаруашылығы туралы заң қабылданды. Онда табиғи балды қорғауға арналған ережелер, соның ішінде таңбалауға қатысты талаптар бар. Егер адам жасанды бал немесе бал өнімі сатса, оны солай көрсетуі тиіс. Ол «табиғи бал» деп жазуға құқылы емес. Егер заң бұзушылық анықталса, талдау жүргізілгеннен кейін оған бір жарым миллион теңгеден басталатын айыппұл салынуы мүмкін. Осы заң арқылы омарташыларды қорғау басталып, нарық та қауіпсіз бола түседі.

Үй жағдайында балдың табиғилығын анықтауға бола ма деп жиі сұрайды. Меніңше, мұны үйде дәл анықтау іс жүзінде мүмкін емес. Дәмі де, сумен жасалатын танымал тәжірибелер де өздігінен нақты нәтиже бермейді. Сондықтан омарташылармен танысып, жұмысын білетін және сенетін өндірушілерден бал сатып алуға кеңес беремін.

«Жоламан» шаруа қожалығының фермерлері Нұрғали және Гүлшат Тоқабаевтар.

- Біз егін және мал шаруашылығымен он жеті жылдан бері айналысып келеміз, Астанадан шамамен 26 шақырым жерде тұрамыз, - дейді Гүлшат Тоқабаева. - Бізде жүзге жуық жылқы және алпыс қой бар. Негізгі бағытымыз - жылқы шаруашылығы мен қымыз өндіру. Сонымен қатар туризмді де дамытып келеміз: атпен серуендеуді ұсынамыз, киіз үйлерді жалға береміз. Адамдар бізге саумал ішуге келеді, әсіресе мамыр және маусым айларында. Бірақ бізде санаторий емес, шаруашылық.

Саумал иммунитетті көтереді, асқазан-ішек жолына көмектеседі. Суық тию, бронхит кезінде де әсері бар.

- Біз тәулігіне шамамен қырық литр қымыз өндіреміз, - дейді фермер Нұрғали Тоқабаев. - Тұрақты сатып алушыларымыз бар. Өнімді дүкендерге де жеткіземіз.

Ай сайын өнімді ветеринариялық зертханаға тексеруге тапсырамыз. Қышқылдығы, органолептикалық көрсеткіштері тексеріледі. Шаруашылықтың ветеринариялық саулығына қатысты құжаттар да бар.

Биелеріміз түнде табиғи жайылымда жайылады. Таңертең оларды айдап әкеліп, үш-төрт рет сауамыз, содан кейін қайтадан жайылымға шығарамыз. Біз үшін малдың жайылымда ұсталуы маңызды.

Қазақстанның елу қымыз өндірушісі қатысқан Bai Qymyz байқауына да қатыстық. Жақсы пікірлер алдық. Қымызға қызығушылық бар, сондықтан өнімімізді таныстыру біз үшін маңызды.

- Бие сүті құрамы жағынан ана сүтіне жақын, құрамында минералдар мен дәрумендер бар. Бұл альбуминді сүт, сондықтан сиыр немесе ешкі сүтіне қарағанда ана сүтіне жақынырақ. Сол себепті ертеде әйелдердің сүті болмаған кезде балаларды бие сүтімен қоректендірген. Ол иммунитетті көтеруге пайдалы, ішек пен асқазанға жағымды әсер етеді. Қымыз ертеден өкпе ауруларын, соның ішінде туберкулезді емдеуде қолданылған. Революцияға дейінгі Ресейдің өзінде қымызбен емдейтін орындар болған, Башқұртстанда олар әлі күнге дейін бар.

Бие сүтін косметикада да пайдаланады. Соның бір мысалы - оның негізінде сабын, крем және лосьон шығаратын Zollmann неміс отбасылық кәсіпорны. Шаруашылықтың тарихы Рудольф Шторхпен байланысты. Ол кеңестік тұтқында болған кезінде Қазақстанға тап болып, қымызбен танысқан. Германияға оралғаннан кейін өз өндірісін бастаған. Кейін істі оның күйеу баласы Ганс Цольман жалғастырған, одан соң отбасының келесі буыны жұмысқа қосылған.

Айгүл Төреева және оның ұлы Дәурен, «Дәуреннен» отбасылық шаруашылығы.

- Шаруашылықты ұлым Дәуреннің құрметіне атадық, - дейді Айгүл Төреева. - Жеті жылдан бері құрт, жент, қаймақ, сары май, айран және көже дайындаймыз. Ұлттық рецептер мен дәстүрлі дәмді сақтауға тырысамыз. Астанада, Көкшетау айналма жолының маңында өз шаруашылығымыз бар. Отыз сиыр сауамыз, жылқы ұстаймыз, ет өнімдерімен де айналысамыз. Өнімдерімізді елорда дүкендеріне жеткіземіз.

Жәрмеңкеге бидайдан жасалған жент те әкелдік. Оған талқан, ерітілген сары май мен қант қосып, кейін пішін береміз. Бұл - шайға ұсынылатын дәстүрлі тәтті.

Бұрын жентті көбіне Наурыз мерекесіне дайындайтын, ал біз оны адамдар күнделікті де сатып алып, жегенін қалаймыз. Әсіресе сүт қосылған шаймен жақсы үйлеседі.

- Біз Солтүстік Қазақстан облысының Мамлютка қаласынан келдік, - дейді құс өсіруші Елена Исмагулова. - Құс өсірумен он екі жылдан бері айналысамыз, бройлер, үйрек және мулардтарды өзіміз шығарып, өсіреміз. Тапсырыспен ыстық әдіспен ысталған өнімдер де дайындаймыз.

Осы уақыт ішінде жұмысқа үйрендік, құс күтуді меңгердік. Өз ісіміз бізге ұнайды. Әсіресе өнім сатылып, сатып алушылар қайта оралғанда қуантады. Жазда құстар табиғатта жүреді, үйректер көлде жүзеді, шөп жейді. Азықтандыру үшін бидай, арпа, бұршақ және күнбағыс күнжарасын сатып аламыз.

Астанада өз клиенттеріміз бар. Өнімді алдын ала тапсырыспен жеткіземіз, адамдар келіп алып кетеді. Бұл жәрмеңкеге алғаш рет шақыртумен келдік.

Шағын өндіруші үшін негізгі қиындық - өткізу. Өсіруді үйрендік. Делдалдар арзанға сатып алып, кейін әлдеқайда қымбатқа сатқысы келеді. Дүкендермен жұмыс істеу де оңай емес: оларға тұрақты жеткізілім қажет, ал бізде маусымдық жұмыс. Бүгін өнім партиясы бар, саттық - одан кейін үзіліс.

Қазір жұмыс істеп отырған көлем бізді қанағаттандырады, өнімді өз сатып алушыларымызға өткізіп үлгереміз.

- Мамандығым бойынша мұғаліммін, бірақ көптен бері сабақ бермеймін, - дейді кәсіпкерлікті енді бастаған Лариса Секретарюк. - Үй шаруасында болдым, кейін шұжық жасау мен ыстауға қызыға бастадым. Курстар сатып алдым, Ақтөбеге барып офлайн оқудан өттім. Өндірісім шағын. Шошқа етін қолданбаймын, сиыр етінен құйрық май немесе жылқы майын қосып шұжық, ветчина, орама және құс етінен ысталған өнімдер, ысталған құйрық май жасаймын. Өз малым жоқ. Етті тұрақты сатушыдан, құсты бір өндірушіден аламын. Ыстау үшін түтінді тазартатын арнайы жабдық қолданамын.

Бұл жәрмеңкеге алғаш рет қатысып отырмын. Тұрақты сатып алушылар бар, бірақ, әрине, олардың көбейгенін қалаймын. Клиенттерді біртіндеп жинап келемін. Маған адамдардың дайындаған тағамымды ұнатқаны маңызды.

Татьяна Федулова, фермер және ірімшік жасаушы, «Молочная фея» негізін қалаушы.

- Менің үш жоғары білімім бар, бірақ ұзақ уақыт балалармен айналыстым, төрт ұлымыз бар, - дейді ірімшік жасаушы Татьяна Федулова. - Екеуі хоккей ойнады, біреуі биге қатысты, кенжесі баскетболмен айналысты. Шаруашылықты отбасы үшін бастадық. Балалар үй өнімдерін жесе екен дедік. Бес сиыр алдық, кейін шаруашылық өзін-өзі қамтамасыз етуі керек екенін түсіндік. Біртіндеп бұл бизнеске айналды. 2018 жылдан бері айналысып келеміз. Биыл менде елу сауын сиыр бар. Сонымен қатар жылқы, бұзау, тауық та ұстаймыз.

Мен жұмсақ ірімшіктер, брынза, сулугуни, сондай-ақ құрт, қаймақ, сүзбе және қызыл ірімшік жасаймын. Астанадағы грузин мейрамханаларымен жұмыс істеймін, бірнеше жылдан бері өнім жеткізіп келемін.

- Агроэкология және Slow Food қауымдастығына мүшемін. Екі жыл бұрын Италияда өз өнімдерімді таныстырдым: брынза, сулугуни, қызыл ірімшік және құрт. Итальяндықтарды әсіресе қызыл ірімшік қызықтырды. Дәмін көріп, оны қалай дайындайтынымызды сұрады. Қазақтың ұлттық өнімін көрсету өте жағымды болды.

Қазір менде үлкен даму кезеңі жүріп жатыр. Цех салдым, жақында «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша қаржыландыру алдым. Сүт жабдықтарын сатып алып, йогурт өндірісін бастауды, қатты ірімшіктер қосуды жоспарлап отырмын.

Ең қиыны - жұмысшы тапшылығы. Көп нәрсені өзіміз істейміз. Биыл жаз бойы демалыссыз жұмыс істедім: өзім саудым, сүтті де қолмен өзім өңдедім. Сиырлар кетісімен өңдеуді бастайсың, ал олар қайта келіп қалады, - деп күледі Татьяна. - Сондықтан бізде фитнес тегін деп әзілдеймін. Арықтағыңыз келсе, бізге келіңіз!

Ірімшік жасаушы Эльвира Мұқашева, Көкшетаудағы «Буррата» ірімшік цехының негізін қалаушы.

- Көкшетауда «Буррата» ірімшік цехымыз бар, - дейді ірімшік жасаушы Эльвира Мұқашева. - Үйден бастадық, сол кездің өзінде өніміме мейрамханалар тапсырыс беретін. 2022 жылы бизнесті дамытуға алғашқы грантымды алдым. Ал 2023 жылы Ақмола облысының Кәсіпкерлер палатасы мені «Атамекеннің» «Бір ауыл - бір өнім» жобасына қатысуға шақырды, сол жерде үздік үштіктің қатарына кірдім. Осыдан кейін өндірісімді кеңейттім.

Халықаралық байқауларға қатысамын. 2024 жылы төрт медаль алдым, ал 2025 жылы Францияда алтын жүлде иелендім. Қазір Slow Food желісі бойынша Италияда сөз сөйлеуге шақырту алдым. Италиялық дәстүрге құрмет ретінде pasta filata тобының ірімшіктерін, сондай-ақ ұлттық өнімдерімізді таныстыруды жоспарлап отырмыз.

- Сүтті жергілікті фермерлерден сатып аламыз. Оны жыл бойы алу үшін ынтымақтастықты жолға қойдық. Шикізатты мұқият таңдаймыз, кез келген сүт ірімшік жасауға жарай бермейді.

Шамамен он литр сапалы сиыр сүтінен бір килограмм жартылай қатты ірімшік шығады. Сондықтан сүттің сапасы біз үшін бүкіл жұмыстың негізі.

Ирина Андрющенко, Ақкөлдегі «Халық нан» отбасылық наубайханасының наубайшысы.

- Біздің ассортиментте қырықтан астам нан түрі бар: дәндермен, мүкжидекпен, ірі тартылған ұннан жасалған түрлері, - дейді наубайшы Ирина Андрющенко. - Жақында «Атамекеннің» «Бір ауыл - бір өнім» көрмесіне қатысып, жаңа өнімдер жасадық: құрт қосылған нан, сондай-ақ брынза мен паприка қосылған нан. Бұған сатып алушылардың сұранысы да ықпал етті.

Мамандығым бойынша экономистпін, бірақ уақыт өте отбасымызбен өз кәсібімізді бастауды шешіп, шағын наубайхана аштық. Біртіндеп ол толыққанды өндіріске айналды. Нан-тоқаш өнімдерімен он бес жылдан астам уақыттан бері айналысып келеміз, көрмелер мен жәрмеңкелерге қатысамыз.

Сатып алушыларға әрдайым жаңа нәрсе байқап көру қызық, сондықтан ассортиментті үнемі толықтырып отырамыз. Әр адамға ұнайтын дәмді тапқымыз келеді.

Бурабай және Әсемгүл Шашкеновтер, «Баракат» отбасылық шаруашылығы.

- 2025 жылы мал сатып алу үшін «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша несие алдым, - дейді Бурабай. - Он бір сиыр мен асыл тұқымды бұқа сатып алдық. Бұған дейін жұмыссыз едім, ал қазір жеке кәсіпкерлігім, табыс әкелетін өз кәсібім бар.

Жеке үйде тұрамыз. Шаруашылыққа арналған жер телімі әзірге жеткіліксіз, жер алып, жайылым мәселесін шешіп, кеңейгіміз келеді.

Мен таңғы төртте тұрамын. Сиырларды сауамыз, бұзаулармен айналысамыз, ал сағат алтыда табынды жайылымға шығарамыз. Өзіміз бағамыз. Қазір бес сиыр сауылады, барлығы бірге күніне шамамен он алты литр сүт береді. Жазда қырық литрге дейін алатынбыз.

Қаймақ, май жасаймыз, электр сепаратор қолданамыз. Тұрақты клиенттеріміз бар, олар бізге келіп, тапсырыстарын алып кетеді. Өнімімізді «Баракат» деп атадық, бұл атауды молшылық, берекемен байланыстырамыз.

Мен ауылда өстім, кейін Степногорск қаласында тұрдым. Сондықтан мал күтімі маған таныс. Гүлмайра Нәбиевна біз осында көшіп келгеннен бері қолдап келеді.

- Мен де ауылда өстім, бала кезімнен сиыр саууды, май пісуді, сүтті сепаратордан өткізуді білемін, - дейді Бурабайдың жұбайы Әсемгүл. - Жеті-сегіз жасымнан анама көмектесетінмін. Қазір сақтандыру компаниясында жұмыс істеймін және жұбайыммен бірге шаруашылықпен айналысамын. Екі баламыз бар. Тапқан табысымыз күнкөріске жетеді. Алдағы уақытта дамуды жоспарлап отырмыз.

Жәрмеңке фермерлерді ғана емес, табиғи өнімдер мәдениетін қолдайтын және оның бір бөлігі болғысы келетін адамдарды да біріктірді.

Ақбар Сәтібеков, «Мистер и Миссис Шмидт Агро» компаниясының сату жөніндегі менеджері.

- Біз Аршалы ауданының Жібек жолы ауылында орналасқанбыз, - дейді Ақбар. - Ұн өндірумен, бидай және арпа сатумен айналысамыз. Бірінші сұрыпты ұнды шамамен бір жылдан бері шығарып келеміз. Қоспасыз бидай қолданамыз, дән сапасына мұқият қараймыз. Қазір ұнды Астанада сатамыз және басқа қалаларға жеткізу бойынша жұмыс істеп жатырмыз.

- Осы жәрмеңкеде біздің ұннан бауырсақ пісірілді, сондықтан қонақтар өнімімізді дайын күйінде бірден дәмін татып көре алды.

- Шашлықты он бес жылдан бері дайындап келемін, - дейді Хасан. - Щучинскідегі «Алибаба» мейрамханасында жұмыс істедім, қазір Астанадан келдім. Шашлық дәмді болу үшін оны шын көңілмен жасау керек. Етті жақсы дайындап, қабықшаларын алып тастап, дұрыс турау қажет.

- Наш детский сад «Сказка» участвует в школе агроэкологии, - рассказывает  Светлана Лагута. - На ярмарку нас пригласили во второй раз. 

- Біздің «Сказка» балабақшамыз агроэкология мектебіне қатысады, - дейді Светлана Лагута. - Жәрмеңкеге бізді екінші рет шақырып отыр.

- Өткен жылы Гүлмайра Нәбиевна мен демеушілердің қолдауымен тамшылатып суару жабдығын алдық. Қазір суды үнемдейміз және балаларға кішкентай кезінен суға, жерге және өсімдіктерге ұқыпты қарауды үйретеміз.

- Жәрмеңкеге қатысу үшін ата-аналарымыз былғары бұйымдар, аяқ киім, әмиян, белдік әкелді. Бір қызметкер өз балы мен омартасының өнімдерін әкелді. Тағы бір қызметкер жасанды ротангтан кашпо тоқиды.

- Балалар үшін алаң, ойындар және дәмді тағамдар дайындадық. Қазақ ою-өрнектерін білуге арналған ойын, орыстың халықтық «Каравай» ойынын, балалар мен ата-аналарға арналған спорттық ойындар өткіздік. Отбасылар бұл күнді бірге өткізсе екен дедік.

- Балабақшаға жақында жұмысқа орналастым, - дейді тәрбиешінің көмекшісі Алина Якимова. - Бұған дейін мейрамхана саласында жұмыс істедім, әртүрлі жерде өзімді сынап көрдім, бірақ балалармен жұмыс істеу маған ерекше ұнайды. Бұл - көңіліме жақын жұмыс. Жәрмеңкеде ойындар өткізуге, балаларды қатысуға тартуға көмектесемін.

- Біз Степногорскіден әріптестерімізбен бірге келдік, - дейді тәрбиеші Татьяна Ленгина. - Жәрмеңке ұнады, қызықты өнім көп, дәмін татып көруге болатын нәрсе жеткілікті. Әсіресе бал мен сүт өнімдерін атап өтер едім. Өзім қалада тұрамын, сиыр ұстамаймын. Балалар алаңындағы жұмысымды енді аяқтап, фермерлердің өнімдерін таңдауға бара жатырмын.

- Мен Қарабұлақта бес жыл тұрдым, Гүлмайра апай менің көршім болды, - дейді Қымбат. - Қазір Степногорскіде тұрамын, сол жерден үш баламмен келдім. Осындай жәрмеңкелерде ұлттық өнімдерімізді көрсететіні ұнайды. Қазіргі балалар құрт, үй майы, қаймақты әрдайым жақсы біле бермейді. Ал мұнда бәрін көріп, дәмін татып көруге болады. Ата-анам мал ұстайды, өзім де сиыр саудым, сүттен кілегей ажыратуды білемін. Үйде бауырсақ пісіремін, балаларымның үй тағамын жегенін қалаймын. Гүлмайра апай үшін өте қуаныштымын және осындай жәрмеңкелер жиі өтсе екен деймін.

Гүлмайра Баймақова үшін «Жер нарығы» - ең алдымен ірі өндірушілермен бәсекелесу және мемлекеттік қолдау алу қиынға соғатын шағын фермерлерге арналған алаң. Оның айтуынша, жәрмеңкенің міндеті - жай ғана сатушыларды жинау емес, өнімді шынымен өзі өндіретін адамдарды іріктеу, олардың шаруашылығымен танысу және өнімдерін делдалсыз тікелей сатып алушыға жеткізуге көмектесу. Slow Food қозғалысына қатысу және «Жер нарығы» атауын пайдалану құқығы жобаға жергілікті өндірушілерді қолдап, фермерлерді сатып алушылармен тікелей байланыстыруға мүмкіндік береді.

Фоторепортаж Shanger.kz және Aleminform бірлескен коллаборациясы аясында дайындалды.