Дәннен кесеге дейін: Astana Coffee Expo 2026 қалай өтті

3–5 қыркүйек аралығында Астанадағы EXPO халықаралық көрме орталығында Astana Coffee Expo 2026 өтті. Бір алаңда кофе қуырушылар, баристалар, кофехана иелері, ингредиент өндірушілер, жабдық жеткізушілер және Қазақстан мен басқа елдердің кофе компанияларының өкілдері бас қосты. Біз көрмеге еліміздің кофе индустриясын бүгін қалыптастырып отырған мамандар, өнімдер мен бағыттар туралы айту үшін бардық.

Көрме форматы Айбек Ахановтың командасы 2022 жылдан бері өткізіп келе жатқан кофе іс-шараларының сериясынан қалыптасты. Алдымен кең аудиторияға бағытталған Qazaqstan Coffee Festival пайда болды, ал 2025 жылы Астанада алғаш рет кәсіби алаң ретінде Astana Coffee Expo өтті. Соңғы жылдары елімізде жергілікті кофе қуыру өндірістері, бариста мектептері, кәсіби төрешілер пайда болды, ал кофеханалар дайындау тәсілдері мен дәннің шығу тегіне қарай ерекшелене бастады.

Бұл үдерісті ішінен бақылап жүрген мамандардың бірі - кофе қуырушы әрі бариста-тренер Анатолий Лаврентьев (Quality Cups).

- Біздің өндірісіміз Алматыда орналасқан, - дейді Анатолий. - Біз жаңа қуырылған, ұнтақталған және капсулалық кофе, сондай-ақ сусындарға арналған Қазақстанда өндірілген құрғақ қоспалар шығарамыз. Кофе дәні Қазақстанға плантациялардан жеткізіледі: алдымен біз үлгілерді аламыз, оларды қуырып, дәмін татып, сатып алуға лайықты нұсқаны таңдаймыз. Кәсіби дегустаторлар кофені қуыру деңгейі, хош иісі мен дәмі бойынша бағалайды, ал тәжірибелі маман кей жағдайда оның қай өңірден немесе тіпті қай плантациядан шыққанын анықтай алады.

- Мен кофе саласында 17 жыл жұмыс істеп келемін, соның шамамен 15 жылында оқытумен айналысамын. Осы уақыт ішінде шамамен 300–400 шәкірт дайындадым және он шақты чемпионатта, соның ішінде Қырғызстандағы жарыстарда төреші болдым.

Менің сүйікті кофем - табиғи әдіспен өңделген эфиопиялық кофе. Алғашқы чемпионатымда дәл Эфиопиядан келген дәнмен өнер көрсеттім, содан кейін оған шын мәнінде қызыға бастадым. Мұндай кофеден қызыл жидектердің, шайдың, шабдалының, бергамоттың және шараптың реңктерін сезуге болады. Мен сондай-ақ классикалық кофе сусындары бойынша Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегерімін және латте-арт бойынша Қазақстан чемпионымын.

- Көрмеге AKKU Coffee Roasters қуыру компаниямызбен келдік, фильтр әдістеріне арналған кофе, өз барымызды және дәннің жаңа желісін алып келдік, - дейді шеф-бариста Иван Плотников. - Біз бүкіл үдерісті - жасыл дәнді сатып алудан бастап оны қуыруға және сусын дайындауға дейін - өзіміз бақылаймыз. Әртүрлі елдерден сапалы дән іздейміз, фермерлермен жұмыс істейміз және талаптарымызға сай келетін кофені таңдаймыз.

Көрме үшін арнайы Campo Hermoso фермасынан жаңа желі алып келдік. Онда ферментацияның әртүрлі әдістерімен тәжірибе жасайды. Соның арқасында дән әртүрлі дәмдік сипаттарға ие болады, ал көрме қонақтары осы позицияларды татып көріп, өзара салыстыра алды.

- Біздің AKKU кафесінің өз тарихы бар. 1960-жылдары Алматыда «Аққу» атты кафе болған. Ол қаланың танымал орындарының бірі еді. Кейін кафе жабылып, 1990-жылдары ғимарат өртеніп кетті. 2024 жылы біздің компания осы орынды қалпына келтіру жобасын жүзеге асыра бастады. Біз көптеген алматылықтардың естеліктерімен байланысты тарихи кафені қалаға қайтарғымыз келді. Бұрынғы «Аққуда» кофені түрікше, құмда дайындайтын, сондықтан қала тұрғындарының көбі кофе мәдениетімен алғаш рет дәл осы жерде танысқан.

- Көрмеде мен сироптар мен азық-түлік өнімдерін шығаратын Gusse компаниясын таныстырып жүрмін, - дейді бариста-тренер Селчук Шенбүлбүл. - Біз En Store компаниясымен бірге жұмыс істейміз. Бұл - менің Астанаға да, жалпы Қазақстанға да алғаш келуім. Маған қала мен жергілікті мәдениет ұнады, Түркиямен ортақ тұстардың көп екенін көрдім, сонымен бірге айырмашылықтармен де таныстым. Көрменің үш күні ішінде іскерлік кездесулер өткізіп, ықтимал бірлескен жобаларды талқыладық. Бізді бұл жерге кофе алып келді, енді кофе арқылы жергілікті аудиторияны түрік мәдениетімен де таныстырғымыз келеді.

Түрік кофесін дайындау үшін джезва немесе ибрик пайдаланылады, кофе баяу отта әзірленеді, ал мыс джезва оны біркелкі әрі асықпай қыздыруға мүмкіндік береді. Әдетте түрік кофесімен бірге су, рахат-лукум немесе басқа да дәстүрлі тәттілер ұсынылады. Біз дегустациялар өткіземіз және адамдардың сусынның өзіне ғана емес, оны дайындау мен ұсыну дәстүрлеріне де қызығушылық танытатынын көріп жүрміз.

- Біз Индонезиядан, Суматра аралындағы Ачех провинциясынан келдік, - дейді Ахия Нико (Nusantara, Индонезия). - Орталық Ачех, Бенер-Мериа және Гайо-Луэс - арабика өсірілетін аудандар. Көрмеге қатысу келушілерді индонезиялық кофемен таныстыруға және оны өткізу мүмкіндіктерін табуға көмектеседі. Осындай іс-шара өткеніне қуаныштымыз және көрме алдағы уақытта да жалғасын табады деп үміттенеміз.

- Мен кофені жақсы көремін, өйткені ол қуат береді және көңіл күйді көтеруге көмектеседі, - дейді Агунг (Индонезия).

- Осындай көрмелерде әртүрлі елдердің кофесін татып, түрлі дәмдермен және сусынның тәттілік деңгейімен танысуға болады, - дейді Фирдаус (Индонезия).

- Көрмеде біз индонезиялық арабика, робуста және лювак кофесін ұсынып отырмыз, - дейді Дени Мухарам (Thousand Coffee, Индонезия). - Лювак кофесі мусангтың ас қорыту жүйесінен өткен кофе жидектерінің дәндерінен алынады. Индонезиялық кофенің дәміне өңір, климат, өсіру жағдайлары мен өңдеу тәсілдері әсер етеді.

- Бабл-ти мүлде жаңа өнім емес, - дейді Tapioca.kz иесі Мерей Бауэр. - Қытайда мұндай сусындар бұрыннан танымал, ал Қазақстанда шамамен бес-он жыл бұрын пайда бола бастады. Бабл-ти ең алдымен десерттік сусын ретінде қабылданады, ол тәтті әрі калориясы жеткілікті жоғары. Сонымен бірге оның шай және кофе негізіндегі сусындар, лимонадтар, газдалған нұсқалар және йогурт негізіндегі сусындар сияқты көптеген түрі бар. Дайындау барысында кофе, шырындар, жеміс негіздері және әртүрлі топпингтер де пайдаланылады.

- Қазір өндірушілер үнемі жаңа дәмдер іздейді, өйткені үйреншікті үйлесімдер аудиторияға әлдеқашан таныс. Жас тұтынушылар жаңа нәрсе татып көргісі келеді. Көрмеде біз қытайлық десерт негізінде жасалған янчжи ганлу сусынын ұсындық. Оның құрамына манго, помело, саго және кокос сүті кіреді. Қазақстан нарығы үшін бұл әзірге мүлде жаңа позиция.

- Біз Woleen компаниясын таныстырамыз және Шанхайдан келдік, - дейді Дун Пэнбо. - Қазір серіктесіміз Tapioca.kz-пен жұмыс істеп, Астана нарығына бабл-тиге арналған әртүрлі ингредиенттер жеткіземіз. Көрме бізге ұнады, мұнда кәсіби келушілер мен бизнес өкілдері көп, сондықтан мұндай іс-шараға қатысу біз үшін ерекше маңызды.

- Қазақстанда табиғи пюре мен сусындарға арналған негіздер өндіреміз, - дейді бренд-менеджер Егор Колмаков. - Оларды кофе, шай, лимонад және кондитерлік өнімдерде пайдаланады. Шикізаттың бір бөлігін Алматы өңіріндегі жергілікті фермерлерден сатып аламыз. Бізде салқын сусындарға арналған шамамен 40 дәм, ыстық сусындарға арналған 20 дәм және табиғи пюренің 50-ден астам түрі бар. Үйлесімдердің арасында мүкжидек пен алма, личи мен тасшөп, манго мен чили, личи мен жасмин, ақ шабдалы бар.

Қазақстанда сатып алуға болатын барлық жидектер мен өсімдіктерді осы жерден аламыз, ал тропикалық және азиялық жемістерді Вьетнамнан, Мысырдан және Таиландтан импорттаймыз. Біздің позицияларымыздың бірі - жергілікті таңқурайдан дайындалатын таңқурай, итмұрын және базилик кордиалы. Бұл сироп емес, пюре түріндегі табиғи негіз. Оны салқындатылған кофемен, батч-брю немесе колд-брюмен араластыруға, сондай-ақ салқын немесе ыстық шаймен пайдалануға болады.

Astana Coffee Expo тек компания иелері мен жеткізушілерге ғана арналмаған. Келушілер арасында өз мекемелеріне арналған өнімдер іздеген жұмыс істеп жүрген баристалар да, жаңа дәмдермен танысу үшін келген қарапайым кофе әуесқойлары да болды.

- Бариста болып төрт жыл жұмыс істеп келемін және биыл көрмеге алғаш рет келдім, - дейді келуші Руслан Косачев. - Бұрын мұнда өзім үшін қызықты ештеңе таба алмаймын деп ойлайтынмын, бірақ кофе сусындары мен дәндерінің үлкен алуан түрін көрдім. Маған ұнаған, үйде отбасыма және достарыма дайындағым келетін жаңа кофе түрлерін таптым. Сонымен қатар кофеханамыздың басшылығына ұсынуға болатын сусындар мен өнімдермен таныстым.

Күніне екі-үш кесе кофе ішемін, әсіресе американо ұнайды. Мен үшін кофе - Бразилия, Колумбия, Африка елдері, Вьетнам және басқа өңірлерде өсірілетін өнім арқылы өзге елдермен танысудың бір мүмкіндігі.

- Кофенің дәміне өсірілген өңір, өнім, жауын-шашын мөлшері, топырақ және ауа райы жағдайлары әсер етеді. Арабика мен робуста да бір-бірінен ерекшеленеді, робуста әдетте күштірек және құрамында кофеин көбірек болады. Қазір маған Бразилия кофесі ерекше ұнайды, бірақ көрмеде Пуэрто-Рико кофесін татып көрдім. Ол маған жидек реңктері мен ерекше дәмінің арқасында қызық көрінді.

Ринат Балғабаев, PR-маман және деректі фильм авторы.

- Мен бұл көрмеге және Айбек Аханов ұйымдастыратын басқа да кофе іс-шараларына жыл сайын келемін, - дейді Ринат. - Мен кофеманмын және Астанада, жалпы Қазақстанда кофе мәдениетінің дамып келе жатқанына қуанамын. Бұрын Астанада жақсы кофе табу қиын еді, бар болғаны бірнеше орын ғана болатын. Қазір specialty coffee бағытында жұмыс істейтін көптеген кофеханалар мен жобалар пайда болды, сондықтан таңдау кеңейді.

- Мен үшін кофе мәдениеті - дәмді түсіну, яғни адамның дайындау тәсілдерін, дәннің шығу тегін, хош иісін, ащылығын және қышқылдығын ажырата білуі. Бірақ мен кофе индустриясының кәсіби маманы емеспін, кәсіби кофе әуесқойымын, - деп атап өтеді Ринат. - Өмірімдегі ең жақсы кофені Иорданияда іштім. Ол арнайы кофеханада емес, тауда, сауда орталығының автотұрағында тұрған шағын металл дүңгіршекте болды. Бір жігіт кофені құмда, түрік кофесіне арналған ыдыста, бірден қант қосып дайындап берді. Кесе өте кішкентай, үш жұтымға ғана жететін, бірақ дәмі мен хош иісі соншалық үйлесімді еді, сол кофені әлі күнге дейін ұмытқан жоқпын.

Тарих ғылымдарының кандидаты, қазақ асханасын зерттеуші Әйгерім Мұсағажинова кофеге балама ретінде жиде.

- Қазақтар кофеинсіз сусындар ішкен. Мысалы, жиде - «жіңішке жапырақты жиде» бар. Оның жемістерін қуырып, ұнтақтап, табиғи «американо жиде» алуға болады. Дәмі кофеге ұқсайды және сергектік сезімін де береді. Неге осы бағытты дамытпасқа? Мұндай сусын жағымды ішіледі, ал өсімдіктің өзі біздің мәдениетімізге жақсы таныс, - дейді Әйгерім Мұсағажинова.