AI & Digital Bridge 2026: Қазақстан AI экономикасын құруда

1–3 қазан аралығында Астанада AI & Digital Bridge 2026 халықаралық технологиялық форумы өтті. Биыл форум жаңа атауға ие болып, жасанды интеллектке бұрынғыдан да көбірек назар аударды. Негізгі ұстанымы Kazakhstan is the Eurasian AI Hub — Қазақстанды Еуразиядағы жасанды интеллект орталығы ретінде таныту болды.

Тек 2 қазанда форум алаңдарына 25 мыңнан астам адам келген. Іскерлік бағдарламаға 300-ден астам спикер, соның ішінде 90-нан астам шетелдік сарапшы қатысты, шамамен 60 панельдік сессия өтті. Көрмеде 90-нан астам стартап, 49 IT-компания және 50-ге жуық жеке стенд пен павильон ұсынылды. Бір алаңда университеттердің ғылыми-зерттеу жобалары, мемлекеттік цифрлық сервистер, халықаралық стартаптар, білім беру, медицина, спорт және креативті индустрияларға арналған әзірлемелер қатар таныстырылды.

Astana IT University көрмеде өзінің ғылыми-зерттеу орталықтарының жобаларын ұсынды. Университетте Smart City, жасанды интеллект, MedTech және басқа да бағыттар жұмыс істейді. Әзірлемелердің бірі жасанды интеллектті нейрофизиологияда қолдануға арналған.

- Біз ми сигналдары арқылы адамның эмоциясын, зейін деңгейін және шаршауын анықтауға тырысамыз, - дейді Astana IT University зерттеушісі Медет Мұқышев. - Ол үшін электроэнцефалограмма сигналдарын талдап, алгоритмдер арқылы ми белсенділігіне қарап адамның жағдайын анықтаймыз. Алдағы уақытта бұл технологияны оқу үдерісін жақсарту және оны нақты адамға бейімдеу үшін қолдануды жоспарлап отырмыз. Мысалы, жүйе адамның зейіні төмендей бастағанын немесе шаршағанын анықтай алады.

- Мұндай шешімдер болашақта адамның жағдайын бақылау маңызды болатын басқа салаларда да қолданылуы мүмкін. Astana IT University-де біз жасанды интеллект пен нейротехнологиялар саласындағы басқа жобалармен де айналысамыз, соның ішінде медициналық диагностика, медициналық ассистенттер және мультимодалды деректерді талдау бағытындағы әзірлемелер бар. Бұл жобалардан бөлек, форумда басқа да жұмыстарымызды ұсындық. Олардың қатарында көне тілдерді тануға арналған модельдер, су тасқынын болжау жүйелері және «ақылды қалаға» арналған шешімдер бар.

Network School Kazakhstan мүлде басқа формат ұсынды. Бұл - кәсіпкер әрі инвестор Баладжи Шринивасан құрған халықаралық технологиялық қауымдастық. Ол бұрын Coinbase компаниясының техникалық директоры және Andreessen Horowitz компаниясының бас серіктесі болған. Қазақстандық бөлімше 2026 жылдың қыркүйегінде Астанадағы Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығының алаңында ресми түрде жұмысын бастады.

- Network School-мен бірге Қазақстанға біздің қауымдастықтың әртүрлі елдерден келген шамамен 200 қатысушысы көшіп келді, - дейді Network School өкілі Шағула Сағынбекова. - Олардың басым бөлігі - кәсіпкерлер, фрилансерлер және технология саласының мамандары. Арасында Австралия, Жаңа Зеландия, АҚШ, Латын Америкасы және Еуропа елдерінен келген қатысушылар бар. Қазір олар Астанада тұрып, жұмыс істейді. Қазақстандағы бағыттарымыздың бірі - жергілікті әзірлеушілерді ірі халықаралық технологиялық компанияларға жұмысқа орналастыру.

- Ол үшін біз «емтихан тапсыр - жұмысқа орналас» қағидаты бойынша бағдарлама іске қостық. Алдымен үміткер онлайн-емтихан тапсырады, содан кейін шамамен үш сағатқа созылатын офлайн-емтиханнан өтеді, ал оны сәтті тапсырған жағдайда сынақ мерзіміне өте алады. Қыркүйекте Астанада шамамен жүз адам емтихан тапсырды. Олардың сегізі сынақ мерзіміне өтті, менің білуімше, екеуі жұмысқа орналасты. Біздің мақсатымыз - қазақстандық әзірлеушілерге халықаралық еңбек нарығына шығуға және ірі технологиялық компанияларда жұмыс істеуге мүмкіндік беру.

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің стендінде келушілерге кандидаттарды цифрлық іріктеуге арналған eQyzmet жүйесі көрсетілді.

- Қазір мемлекеттік қызметке іріктеудің бүкіл үдерісін қашықтан өтуге болады, - дейді Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің өкілі Асқат Мукутов. - Адам үйінде отырып-ақ заңнаманы білу бойынша тест тапсырып, өзіне сәйкес бос жұмыс орнын таңдап, конкурсқа онлайн қатыса алады. 2025 жылғы 1 шілдеден бастап eQyzmet арқылы цифрлық іріктеу бүкіл мемлекеттік аппаратты қамтиды.

Тек 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында мемлекеттік қызметтегі 10 607 бос орынға 73 мыңнан астам адам үміткер болды. Бұл ретте конкурстық рәсімдердің мерзімі бұрынғы 23-30 күннен 5-7 жұмыс күніне дейін қысқарды. Жүйе арқылы іріктеудің негізгі кезеңдерін, соның ішінде тестілеу мен жеке қасиеттерді бағалауды қашықтан өтуге болады. Адам факторының ықпалын азайту үшін үміткерлердің деректері анонимдендіріледі, бірыңғай бағалау жүйесі қолданылады, ал рейтинг автоматты түрде қалыптастырылады.

Форумда әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің жобалары да таныстырылды. Әсел Оспан, PhD, ҚазҰУ-дың Жасанды интеллект және Big Data кафедрасының аға оқытушысы университеттің Энергетика министрлігімен бірлескен жұмысы туралы айтып берді.

- Біздің міндеттеріміздің бірі - салалық деректерді цифрландыру және олардың негізінде талдау мен шешім қабылдауға қажетті пайдалы ақпарат алуға мүмкіндік беретін модельдер жасау, - дейді Әсел Оспан. - Бұл жобалар бойынша біз Энергетика министрлігімен және бірнеше серіктес ұйыммен бірлесіп жұмыс істейміз. Форумда ҚазҰУ жанынан баламалы және жаңартылатын энергетика, жасанды интеллект және цифрлық деректерді сақтау технологиялары саласында үш бірлескен ғылыми-зерттеу орталығын құру жөнінде де келісімдерге қол жеткізілді.

Көрменің жеке үлкен бөлігі білім беруге арналды.

- Біздің білім беру платформамыз мектептермен, мұғалімдермен және оқушылармен жұмыс істейді және білім сапасын қамтамасыз етуге бағытталған, - дейді білім беру платформасының жетекші әдіскері Виктория Ерғалиева. - Платформада әртүрлі тапсырмалар, тест тапсырмалары, контекстік тапсырмалар және пәндер мен жекелеген сабақтарға арналған басқа да материалдар әзірлеуге болады. Біз жасанды интеллектті де белсенді қолданамыз. Егер оқушыға өткен материалды қайталау немесе жаңа тақырыпты меңгеру қажет болса, біздің AI-репетиторымызды пайдалана алады.

AI & Digital Bridge форумында Halyk Bank басқарма төрайымы Үміт Шаяхметова Қазақстан премьер-министрі Олжас Бектеновке SKILL BASED платформасын таныстырды. Бұл - жасанды интеллект көмегімен қызметкерлердің құзыреттерін бағалауға және жеке оқу траекторияларын құруға арналған банктің өз әзірлемесі.

- Платформа 150-ден астам IT-мамандықтың профилін және 1 000-нан астам құзыретті қамтитын базаны біріктіреді, - дейді Halyk Bank МБ менеджері Жансая Шажалиева. - ЖИ нақты мамандық талаптарын нарық сұраныстарымен және халықаралық стандарттармен салыстырып, 250 сұрақтан тұратын жеке тест қалыптастырады. Қызметкер оны бейнебақылау арқылы өтіп, нәтижесін бірден алады. Орта есеппен тестілеу мен AI-скрининг 73 минутқа созылады. Бағалауға қызметкердің өзі, ЖИ және басшы қатысады.

Нәтижелер бойынша жүйе маманның мықты тұстары мен дамыту қажет дағдыларын анықтап, одан кейін оқу материалдары мен практикалық тапсырмалардан тұратын жеке оқу жоспарын қалыптастырады. Қайта тестілеу прогресті бақылауға мүмкіндік береді. Қызметкер басқа IT-бағыттар бойынша да өз құзыреттерін бағалап, әрі қарай өсу мүмкіндіктерін көре алады.

- Жұмысқа қабылдау үшін бізде Interview Studio құралы бар. Ол нақты бос орынға сәйкес сұрақтар құрастырып, басшыға сұхбатты неғұрлым құрылымды өткізуге көмектеседі. Барлық нәтиже бірыңғай панельде жинақталған, онда команданың құзыреттері мен күшейтуді қажет ететін бағыттарды көруге болады. Біздің деректеріміз бойынша, SKILL BASED қолдану өнімдер мен шешімдерді нарыққа шығару үдерісін 30 пайыздан астамға жеделдетуге мүмкіндік берді. Келесі қадам - платформаны басқа салаларға, университеттерге және Halyk клиенттеріне масштабтау. Бүгінде банктің клиенттік базасы шамамен 9 млн жеке тұлға мен 250 мың заңды тұлғаны біріктіреді.

Форумдағы ең көзге түскен қазақстандық AI-компаниялардың бірі Higgsfield AI болды. 2026 жылы компания AI & Digital Bridge Awards сыйлығының International Breakthrough of the Year номинациясын иеленді.

- Көрмеде мен Higgsfield-тің жаңа технологияларын таныстырып жатырмын, - дейді Nazarbayev University үшінші курс студенті Әлішер. - Мысалдардың бірі - Алтын адамның интерактивті 3D-моделі. Оны әр қырынан қарап, үлкейтіп, жекелеген элементтерін зерттеуге болады. Мұндай технологиялар генеративті жасанды интеллекттің мүмкіндіктерін кеңейтеді. Бұл енді тек контент жасаушылар мен киноиндустрияға арналған құрал емес. Оны 3D-дизайнерлер, ойын әзірлеушілер, сәулетшілер мен инженерлер де пайдалана алады.

Мысалы, Алтын адамның моделін мектептер мен университеттерде интерактивті оқу материалы ретінде қолдануға болады. Сондай-ақ ғимараттардың, жиһаздың және басқа нысандардың референстерін немесе сызбаларын жүктеп, жасалған 3D-модельдерді сәулет пен инженерияда пайдалануға болады. Ойын-сауыққа арналған сценарийлер де бар. Бұл құралдардың көмегімен мобильді және компьютерлік ойындардың элементтерін жасауға болады.

Жасанды интеллект, спорт және медицина тоғысындағы бағытта қазақстандық Mirai Tech стартапы жұмыс істейді. Оның негізін қалаушы - Nazarbayev University профессоры Гүлнұр Қалимулдина. Стартап сенсорлы ұлтарақтар мен тағылатын құрылғылардың көмегімен қозғалыстарды биомеханикалық талдау жүйесін әзірлейді. Сенсорлар жеке батареясыз жұмыс істеп, энергияны қозғалыс кезінде тікелей өндіре алады.

- Mirai Tech компаниясында біз батареясыз жұмыс істейтін өз сенсорларымыз негізінде ақылды ұлтарақтар әзірлейміз, - дейді Nazarbayev University және Stanford University түлегі Тамирлан Сейдахметов. - Соның арқасында оларды соншалықты жұқа етіп жасауға мүмкіндік туды, кәсіби спортшы оны жаттығу кезінде тікелей спорттық аяқ киімінің ішінде пайдалана алады. Ұлтарақтардың көмегімен біз спортшының қозғалыстары мен жүктеменің бөлінуі туралы деректер жинаймыз. Бұл қозғалыс техникасын және жарақат алу қаупімен байланысты болуы мүмкін факторларды талдауға мүмкіндік береді.

Форумда цифрлық технологиялар тек ғылым, медицина немесе бизнес саласында ғана ұсынылған жоқ.

- Біз қазақ тарихы мен мәдениетіне арналған SARDAR шытырман оқиғалы 3D-ойынын әзірлеп жатырмыз, - дейді әзірлеуші Есбол Азан. - Ойынның өзіндік сюжеті бар, оны өту барысында ойыншы біздің тарихымызбен және мәдениетімізбен танысады. Ойында Абылай хан, Төле би және басқа да тарихи тұлғаларға байланысты эпизодтар болады. Біз бұл жобамен шамамен екі жылдан бері айналысып келеміз. Ойынды 500-ден астам адам сынап көрді, тестілеу нәтижесінде қазақ тарихына қызығушылықтың жоғары екенін көрдік. Цифрлық кеңістікте біздің мәдениетіміз туралы баяндайтын жобалар әзірге көп емес. Сондықтан біз оны жас аудиторияға қызықты болатын заманауи формат арқылы көрсеткіміз келеді.

AI & Digital Bridge тек қазақстандық қана емес, өңірлік алаң болып қала береді.

- Біз TOMO24 телерадиология платформасын дамытып жатырмыз, ол клиникалар мен рентгенолог дәрігерлерді байланыстырады, - дейді TOMO24 негізін қалаушы Билол Бобозода. - Біздің міндетіміз - медициналық қорытындыларды дайындау үдерісін жеңілдету және дәрігерлерге диагностикалық зерттеулермен дәлірек жұмыс істеуге көмектесу. Біз жасанды интеллектті де қолданамыз: біздің модель МРТ, КТ және рентген суреттерімен жұмыс істеп, оларды 3D-проекцияға айналдырады және әртүрлі ауруларды ерте кезеңде анықтауға көмектеседі. Қазір біз Тәжікстан мен Өзбекстандағы клиникалармен жұмыс істеп жатырмыз. Біз үшін келесі кезең - жобаны масштабтау және Қазақстан нарығына шығу.

AI & Digital Bridge 2026 қорытындысы бойынша 60-тан астам жаңа келісім жасалды. Форумның жабылу салтанатында премьер-министр Олжас Бектенов жекелеген технологиялық шешімдерден оларды экономикаға ауқымды түрде енгізуге көшу қажеттігін атап өтті. Көрмеде ұсынылған жобаларға қарағанда, бұл үдеріс қазірдің өзінде басталып келеді.

Фоторепортаж Shanger.kz пен Aleminform бірлескен жобасы аясында дайындалды.