«Мирас» мектебінің жаңа ғимараты және оқу үдерісі

«Мирас» мектебі 1999 жылы NNEF қорының қолдауымен, Қазақстанның халықаралық білім беру кеңістігіне белсенді кірігу кезеңінде ашылды. Елде елшіліктер ашылып, шетелдік дипломаттар келе бастағанда, халықаралық стандарттары бар мектепке деген қажеттілік туды. Сонымен қатар қазақстандық оқушыларға шетел университеттері мойындайтын диплом қажет болды. «Мирас» халықаралық бакалавриат бағдарламасының авторизациясын алуға бағытталған Орталық Азиядағы алғашқы мектепке айналды. Соңғы жылдары «Мирас» мектебіндегі оқушылар саны бір жарым-екі есе көбейді, ал ескі ғимарат жүктемеге төтеп бере алмай, аудиториялар, зертханалар және оқу кеңістігі жетіспеді. NNEF қоры 9–12 сынып оқушыларына арналған жаңа корпусты салып берді. Ол фин жиһазымен, Германияның зертханалық жабдығымен, интерактивті панельдермен және климат-бақылау жүйелерімен жабдықталған. Біздің тілші жаңа ғимаратты аралап, мұғалімдер мен оқушылардан оқу үдерісінің қалай өзгергенін, заманауи құрал-жабдықтардың қандай мүмкіндіктер ашатынын және халықаралық мектептегі білім берудің дәстүрлі жүйеден несімен ерекшеленетінін сұрап білді.

2002 жылы мектеп 11–12 сыныптарға арналған IB Дипломдық бағдарламасының авторизациясын алды, кейін орта мектепке арналған MYP (5–10 сыныптар) және бастауышқа арналған PYP (3–10 жас) бағдарламалары қосылды. Бүгінде «Мирас» — балабақшадан бастап бітіруші сыныптарға дейін үздіксіз білім беруді ұсынатын IB World School мәртебесіне ие. Алматыда толық Дипломдық бағдарламаны ұсынатын екі мектептің бірі. Мектеп Халықаралық мектептер кеңесі (CIS) тарапынан аккредиттелген, Еуропалық халықаралық мектептер кеңесіне мүше және ЮНЕСКО-ның ассоциативтік мектебі. Әр бес жыл сайын мектеп Нидерланд пен АҚШ-тан келетін комиссиялар арқылы қайта аккредитациядан өтіп, халықаралық стандарттарға сәйкестігін растайды.

– Мен бұл жерде он сегіз жылдан бері жұмыс істеймін, – дейді жаратылыстану кафедрасының меңгерушісі Игорь Гуральник. – Қарапайым мұғалім де болдым, Дипломдық бағдарламаның координаторы да болдым, шетелдегі халықаралық мектептерде жұмыс істедім, кейін қайта оралдым. Бұл мектептің ерекшелігі – біз екі әлемнің ең жақсысын біріктірдік. 2000 жылдардың басында ұжым британдық A-Level жүйесі мен Халықаралық бакалавриат (IB) бағдарламасының арасында таңдау жасаған кездер болған. Біз IB-ді таңдадық, себебі ол теңгерімді және алты пәнді оқуды талап етеді: ана тілі, шетел тілі, гуманитарлық ғылымдар, жаратылыстану, математика және өнер. Тек физик бола алмайсың, жан-жақты дамуың керек.

– Жаңа ғимарат оқу процесіне сапалы серпіліс берді. Қолыңда дұрыс құралдар болса, дұрыс міндет қоя аласың. Енді балалар университеттің алғашқы курс деңгейінде курстық жұмыстар жазады.

Үстелдерде мөлдір плексигласс фигуралары, лазерлік көрсеткіштер, өлшеу құралдары тұр. Физика пәнінің мұғалімі Ерлан Керімбай онсыныптықтарға жарықтың сыну заңдарын түсіндіруде.

– Қазір балалар жарық сәулесінің әртүрлі орталардан қалай өтетінін зерттеп жатыр, – дейді ол. – Кабинеттің басты мақтанышы — неміс Waldner компаниясының Fly One жүйесі, төбеден түсетін сол «қанаттар». Бұрын біз қабырғадағы розеткаларға байлаулы едік. Бөлменің ортасында эксперимент жасау үшін ұзартқыш тартып, сымдарға шатасатынбыз. Көп тәжірибені тек өзім көрсететінмін, құрал жетіспейтін. Енді сыныптың кез келген жерінде топтық жұмыс ұйымдастыруға болады, әр топ тәуелсіз жұмыс істей алады. Консольдерде электр, қысылған ауа, вакуум бар. Бұл қауіпсіз, ыңғайлы, әрі физиканы мүлде басқа деңгейде түсінуге мүмкіндік береді. Балалар тек қарап қоймайды, өздері зерттейді.

– Біз жарықтың сынуы мен шағылуын, Снеллиус заңын оқып жатырмыз, – дейді 10-сынып оқушысы Алинур Қуанышбек. – Ескі мектепте ондай қондырғылар болмаған. Мұғалім тақтада көрсететін, біз формулаларды жазатынбыз, физика — жалықтыратын теория еді. Бұл жерде бәрін өзіміз жасаймыз, өлшейміз, тексереміз, теорияның өмірде қалай жұмыс істейтінін көреміз. Мұнда бәрі жақсырақ: кең сыныптар, жарық, заманауи техника, кондиционер, ыңғайлы үстелдер, үлкен экрандар. Бірақ ең бастысы — құралдар.

Физика нақты есептер болса, химия — бұл өзгерістердің сиқыры. Жаңа химия зертханасында реактивтердің және аздаған озонның иісі шығып тұрады. Мұнда да неміс жүйесі орнатылған, бірақ басты мақтаныш — сорғыш шкафтар мен мобильді эксперимент станциялары.

– Мен бутилацетат гидролизінің кинетикасы бойынша курстық жұмыс жазып жатырмын, – дейді 12-сынып оқушысы Мансур Махмутов. – Күрделі естілсе де, бұл реакциялардың жылдамдығын зерттеу. Бұл фармакологияда да, өндірісте де маңызды. Химияға қызығушылығым бала кезімде басталды: мультфильмдегі кейіпкерлер түрлі-түсті сұйықтықтарды араластырып, жаңа заттар шығаратын. Ол кезде бәрі сиқыр сияқты еді. Қазір мені түсті өзгерту емес, реакцияның заңы қызықтырады. Заттың түсі тотығу дәрежесі мен электрондар саны өзгергенде өзгереді. Химия – фокус емес, ғылым.

– Былтыр бұл тәжірибені жасай алмадым, құрал жетпеді. Ал қазір бәрі бар: сорғыштар, дәл таразылар, анализаторлар. Университет зертханасындай жұмыс істей аламын. «Мирасқа» мен Halyk қорының гранты арқасында түстім. Мектептен кейін Кореяның университетіне түсіп, химиялық кинетиканы терең зерттегім келеді. Әсіресе тербелмелі реакциялар қызықтырады. Бұрын тек ғылыми мақалалардан оқысам, қазір өзім тәжірибе жүргіземін.

– Мен «Мирас» Студенттік кеңесінің президентімін. Қазан айында сайлау өтті: кампания, дебат, дауыс беру. Біз Иван екеуміз жеңдік, – дейді 11-сынып оқушысы Амалия Тырнова. – Кеңесте бесінші сыныптан бері мүшемін. Маған іс-шаралар ұйымдастыру, адамдармен жұмыс істеу, мәселелерді шешу ұнайды. Қазір менің жетекшілігімде бірнеше комитет бар: ивент-комитет, арт-комитет, SMM-топ. Төртінші тоқсанның басында Spirit Week өткіздік, ал келесі аптада күзгі бал болады — бұл жылдың ең маңызды іс-шараларының бірі.

– Жаңа ғимарат көбірек кеңістік және көбірек мүмкіндік берді. Енді іс-шараларды ауқымды өткіземіз. Мұнда барлығы ойластырылған: демалу аймақтары, топтық жұмыс орындары, шығармашылыққа арналған аймақтар. Мектептен кейін Нидерландыдағы университетке түскім келеді, International Business & Marketing бағдарламасына. Маркетингті терең оқып, кейін Қазақстанға оралып, өз ісімді ашқым келеді. Кеңесті басқару — осы жолдағы алғашқы қадам.

– Биыл «Алматы халықаралық мектебінен» «Мирасқа» ауыстым, – дейді 11-сынып оқушысы Артур Небога. – Грант туралы ағам айтты. Бір ай дайындалып, сәуірде емтихан тапсырдым. Halyk қоры маған оқу үшін 50% грант берді. Конкурсқа 500-ден астам адам қатысты. Ұшқыш болғым келеді, бірақ алдымен университетте негізгі білім алу керек. Пилоттар ең алдымен бизнес немесе менеджмент мамандығын оқып, содан кейін ғана ұшқыштық академияға баруды ұсынады. Жоспарым нақты: «Мирас», шетелде оқу, содан кейін авиация. Жаңа мектепке бейімделу оңай болды. Бұл жерде деңгей жоғары — бағдарлама да, оқушылар да. Ескі мектепте бастауыштан оқыдым, ортасы таныс еді. Мұнда бәрі басқа: ақпарат көп, қарқыны жоғары, материал тереңірек. Жаңа ғимарат әсер қалдырды: кең, заманауи, жақсы жабдықталған. Шынымен маңызды жерде оқып жүргеніңді сезінесің.

– Маған 16 жас. 15 ел қатысқан халықаралық бағдарламалау олимпиадасын ұйымдастырдым, математика бойынша конкурстарда жүлделі орын алдым, Жәутыков олимпиадасына қатыстым, – дейді 11-сынып оқушысы Алдияр Есенбаев. – «Қалай бәріне үлгересің?» деп сұрайды. Сырын айтсам: күн сайын кешке келесі күннің жоспарын Google Calendar-ға жазамын. Күніне ең көбі төрт міндет қоямын, ең маңыздысы қызылмен белгіленеді. Әдетте бұл — мектеп және профильді пәндер бойынша үш үй тапсырмасы. Осы төрт жұмысты орындасам — күн сәтті өтті. Міндетті орындап, белгілегенде дофамин аламын. Жұмыс нәтижесін көрген жақсы мотив береді. Бұл жүйе бірден пайда болған жоқ.

– 7-сыныпта анам маған жақсы білім беру үшін басқа елге жұмысқа кетті. Мен грант алып, анамды қайтаруды мақсат еттім. Өнімділік әдістерін зерттей бастадым, тәжірибе жасадым. 10-сыныпқа келгенде өз жүйемді қалыптастырдым: күн, апта, ай, жыл жоспары. Halyk қорының гранты туралы біліп, бір ай дайындалып, бірнеше жүз адам арасынан 11 жеңімпаздың бірі болдым. «Мираста» маған атмосфера ұнайды. Оқушылар ойлы, білімді. Құрдастарыма айтар кеңесім: басымдық қойыңдар, күнделік жүргізіңдер, мақсаттарыңды жазыңдар. «Саған жай ғана жолың болды» дейтіндерге сенбеңдер. Әр жетістіктің артында еңбек бар. Бірден шықпаса — тоқтамаңдар. Ең бастысы — жақсы адам болып қалу, мойымау. Сонда бәрі болады.

Алдияр, Мансур, Амалия және басқа оқушылардың тарихы — мектептің жүйелі жұмысының нәтижесі. «Мирас» осындай түлектерді қалай дайындайтынын Дипломдық бағдарламаның координаторы Айтан Мамедова түсіндіреді.

– IB Дипломдық бағдарламасы — жай оқу емес, ересек өмірге дайындық, – дейді Айтан Мамедова. – Оқушылар пәндерді өздері таңдайды, қайсысын терең оқитынын, қайсысын базалық деңгейде алатынын өздері шешеді. Ғылыми мақалалармен жұмыс істейді, зерттеу жұмыстарын жазады, эксперименттер жасайды. Университетке барғанда қорықпайды — бәрін біліп барады. Жаңа ғимарат осындай дайындық деңгейіне лайықталып салынған. Лабораториялар — университет деңгейінде. Профессионал техниканы қолдануға, күрделі зерттеулер жүргізуге болады. Сонымен қатар демалу және өзіндік жұмыс аймақтары қарастырылған. Дипломдық бағдарламада студенттер көп оқиды, көп өз бетімен жұмыс істейді, сондықтан кең, ыңғайлы орта қажет. Біздің мақсат — тек білім беру емес, ересек, саналы тұлға қалыптастыру. Түлектер мақсат қоя білуі, шешім қабылдай білуі, уақытын басқара білуі керек. Олар кім болғысы келетінін түсініп, сенімді түрде өз жолымен жүруге тиіс. Осындай түлектер жоғарғы оқу орындарына жақсы баллмен, қаржылай қолдаумен түседі.