Жүрек операциясы: дәрігерлер өмірді қалай сақтайды

Адам үшін ең қымбат дүние - оның жүрегі мен жаны. Жанның сауығуына діннен бастап кітаптарға дейін талай нәрсе көмектесе алса, жүректің дұрыс жұмыс істеуіне кардиохирургтер жауап береді. Бұл репортажда біз сіздермен бірге AlmatySemaHospital клиникасына кіріп, пациентпен бірге жүрекке жасалатын операцияның барлық күрделі кезеңінен өтеміз. Егер жүрегіңіз мұндай көріністерге шыдайтынына сенімді болмасаңыз, материалды қарамағаныңыз жөн.

Жамалдин Болушов үздік хирургтерді іздеп, Қырғызстаннан келген: - Өз елімде жақсы дәрігерлер іздедім, бірақ кардиологім осы клиникада емделуге кеңес берді. Жамалдиннің ауру тарихынан алынған үзінді:«Жүректің ишемиялық ауруы. Күш түсу стенокардиясы. Коронарлық артериялардың үш тамырлы зақымдануы. Қосалқы диагноз: II типті қант диабеті, ауыр ағым. Декомпенсация. Өкпенің созылмалы обструктивті ауруы».

- Жүрегімдегі мәселелер ұзақ жылдар бойы темекі шеккенімнен басталды. Темекі шеккеніме 30 жыл болды. 2008 жылы жүрек тұсым алғаш рет ауыра бастады, сол жылы миокард инфарктісін бірінші рет өткердім, екіншісі осы жазда болды. Бішкекте жүректің үш негізгі тамыры зақымданғанын анықтап, шұғыл операция жасатуға кеңес берді. Бұдан бөлек, төрт жылдан бері қант диабетімен ауырамын...

Операция болатын күні дайындық жұмыстары таңғы сағат сегізде басталады. Жамалдинге әйелі арнайы киім киюге көмектеседі.

Операция басталар алдындағы дұға пациент пен оның туыстарының толқуын біршама басады.

Тансель Түркоғлу - Түркияның беделді клиникаларында 15 жыл еңбек еткен тәжірибелі жүрек-қан тамырлары хирургі. Түркияда жұмыс істеген кезінде ол жылына осыған ұқсас 800-ге дейін операция жасаған. Тансель осы жылдың көктемінен бері Алматыда жұмыс істейді.

Жамалдинді операцияға алып кетуге бірнеше минут қалғанда, ол әйелімен жай дауыспен бір нәрсе туралы сөйлесіп отыр. Замира: - Бәрі Алланың қолында. Тек соған ғана үміт артамыз...

Стационар бөлімшесіне жауапты дәрігер пациенттің жақындарына оны қайда апаратынын және шамамен қашан қайта көре алатынын түсіндіреді.

Наркоз берген кезде дененің барлық бұлшықеттерін, соның ішінде тыныс алуға жауап беретін бұлшықеттерді босаңсытатын препараттар енгізіледі.

Тыныс алу түтігі орнатылғаннан кейін өкпені жасанды желдету аппараты қосылады. Анестезиолог Феруз Бабашов өкпені оттегімен жақсырақ қанықтыру үшін масканы пациенттің бетіне тығыз басып ұстайды. Жасанды тыныс алу жүйесі қосылғаннан кейін Феруз пациенттің өкпесінің жұмысын тексереді.

Операция кезінде дәрі-дәрмектерді енгізу үшін ірі қан тамырлары пайдаланылады. Кейіннен ерітінділер енгізу үшін мойындырық көктамырға пункция жасалады.

Операциялық мейірбике анестезиологтердің жұмысы аяқталғанша күтіп, содан кейін операциялық алаң мен пациенттің денесін өңдеуге кіріседі. Оның айналасындағының бәрі стерильді. Үстелге, мейірбикеге және құралдарға қол тигізуге қатаң тыйым салынады. Егер бұл талап бұзылса, қайта стерильдеу үшін операцияны кейінге қалдыруға тура келер еді.

Операциядан кейін жараның іріңдеуіне жол бермеу үшін операциялық алаң стерильді болуы керек. Кейіннен қан тамырларын алу үшін аяқтар өңделеді. Операциялық алаң өңделгеннен кейін белгіленген шекарадан хирург пен операциялық мейірбикелерден басқа ешкімнің өтуіне болмайды.

Операцияның алғашқы кезеңін мейірбике Ясемин Селчук бастайды. Ол жүректегі қан тамырларын алмастыру үшін аяқтағы теріасты көктамырларын алуы керек. Ясеминнің кардиохирургия саласында 12 жылдық тәжірибесі бар. Үлкен тәжірибесінің арқасында хирургтер оған операцияның жауапты кезеңдерін сеніп тапсырады.

Осы уақытта кардиохирург Тансель Түркоғлу басқа бөлмеде қан тамырлары трансплантацияланатын жерлерді нақтылау үшін коронарлық ангиографияны қарап отыр.

Барлығы дайын болған кезде ол операциялық бөлмеге кіреді. Қолын арнайы ерітіндімен жуады, содан кейін құрамында спирті көп сұйықтықпен өңдейді. Стерильді халат пен стерильді қолғап киеді. Операцияны бастауға болады!

Алдымен жара кеңейткіштің көмегімен кеуде қуысы ашылып, төс сүйегі ажыратылады. Операция кезінде жүректің қан тамырларына жүрек жиырылуын тоқтататын ерітінді қосылған қан жіберіледі. Жасанды қан айналым аппараты жұмыс істеп тұр. Оған қуыс көктамырдан қан түсіп, оттегімен қанығады да, бүкіл денеде айналуы үшін қолқаға беріледі. Операция кезінде аппарат пациенттің жүрегі мен өкпесінің қызметін атқарады.

Перфузиолог жасанды қан айналымы кезінде гемодинамикалық көрсеткіштерді бақылайды. Қандағы газдар мен зат алмасу өнімдерінің қажетті деңгейін ұстап тұруға дәл осы маман жауап береді.

ЭКГ-де жүректің толық тоқтауы тіркеледі.

Қанның температурасын төмендететін аппарат. Өйткені қанды оттегімен байыту төмен температурада жүреді.

Ясемин жұмысын аяқтауға жақын. Аяқтағы көктамырлар тері астында беткей және бұлшықеттер арасында терең орналасады. Операция кезінде беткей қан тамырлары пайдаланылады. Кейіннен қанның кері ағуы терең орналасқан тамырлар арқылы жүзеге асады.

Хирург жүрекке қан тамырларын тігуге арналған орынды дайындайды. Тамырдың ұзындығы өлшенеді. Оның мөлшері дұрыс болуы өте маңызды, өйткені жүрек қозғалған кезде қан тамыры зақымданбауы немесе шамадан тыс созылмауы керек. Тамыр коронарлық артерияның тарылған жерінен кейін тігіледі. Қан тамырларымен жұмыс істеген кезде микрохирургиялық құралдар мен материалдар пайдаланылады. Кейіннен тамыр жаңа орнына толық бітісіп кеткенде жіптер өздігінен ериді.

Анестезиологтер операция барысын бақылап отыр. Дәрі-дәрмектерді операцияның белгілі бір кезеңдерінде енгізу өте маңызды. Пациент терең ұйқыда жатыр. Жағдайы тұрақты. Наркоз кезінде кейбір пациенттердің қабақтары аздап ашылып қалатындықтан, көздің қасаң қабығы кеуіп кетпеуі үшін көздері жабылады. Қасаң қабықтың кебуі кейіннен кератит секілді ауруға әкелуі мүмкін.

Клиникада ауаны тазартатын арнайы жүйе бар. Операциялық бөлмеге кіретін ауа сүзгіден өтіп, бөлмеге тазартылған күйде беріледі. Кейін ықтимал инфекциялардың таралуына жол бермеу үшін сыртқа шығар алдында ауа қайтадан тазартылады.

Қан тамырларымен жұмыс істеу микрохирургиялық дәлдікті талап етеді. Әр миллиметр маңызды, сондықтан операция кезінде хирургиялық үлкейткіш линзалары бар көзілдірік қажет.

- Бүгін біз жүректі тоқтатып, жасанды қан айналым аппаратына қосу арқылы жасалатын классикалық операция өткіздік, - дейді хирург. - Сонымен қатар біз соғып тұрған жүрекке де операция жасаймыз. Мұндай операциялар салыстырмалы түрде жақында қолданыла бастады. Әдетте оларды бір қан тамырын шунттау кезінде қолданамыз. Бірақ, мысалы, шілде айында соғып тұрған жүрекке төрт қан тамырын шунттау операциясын жасадық. Мұндай операциялардан кейін оңалту кезеңі қысқарады және асқыну қаупі төмендейді. Интернетте қабырғааралық кеңістік арқылы жүрекке аз инвазивті жолмен жасалатын операциялардың видеолары бар.

Әр операциядан кейін жас хирург Нұрали операция барысында туындаған сұрақтарын қояды. Түркияда ассистенттер университетте алты жыл білім алғаннан кейін бес жыл бойы тар мамандық бойынша маманданады. Операциялық бөлмеге кіруге рұқсат алу үшін тағылымдамадан өтуші бір жыл бойы пациенттің қарқынды терапия бөліміндегі емделу барысын тек бақылап жүреді. Тек содан кейін ғана оны операцияларға ассистент ретінде қатысуға алады.

Операциялық бөлмеде сүрткіш материалдардың саны есептеледі. Науқастың денесінде сүрткіштер мен құралдар қалып кеткен қайғылы жағдайлар болмағанда, бұл әзіл секілді естілуі мүмкін еді.

Барлығының орнында екеніне көз жеткізгеннен кейін Ясемин төс сүйегін тігуге кіріседі. Тері косметикалық тігіспен тігіледі, жіптер кейіннен өздігінен ериді. Операция кезіндегі жалпы қан жоғалту орта есеппен 400 миллилитрді құрайды. Операция 1 сағат 54 минутқа созылды.

Арнайы киімін шешкеннен кейін Тансель операцияның сәтті өткенін хабарлау үшін пациенттің туыстарына барады.

Хирург туыстарымен сөйлесіп жатқанда, операциялық аймақта жұмыс жалғасып жатады. Мейірбике операцияда пайдаланылған құралдарды өңдеуге және стерильдеуге тапсырады. Қазіргі уақытта клиника тәулігіне жүрекке үш операцияға дейін жасай алады.

Пациентті қарқынды терапия бөліміне ауыстыруға дайындап жатыр. Науқасты операциялық үстелден көшіру кезінде өте мұқият болу керек, өйткені пациенттің барлық бұлшықеттері босаңсыған. «Бір, екі, үш» деп санап, пациентті арнайы жылжымалы төсекке абайлап ауыстырады.

Реанимация бөлмесі операциялық бөлменің жанында орналасқан. Онда шұғыл жағдайда алғашқы көмек көрсетуге қажетті барлық құрал бар. Клиниканың негізгі қызметкерлері Түркия ауруханаларында жұмыс істеген. Олардың басты міндеті - сапалы медициналық көмек көрсету және кейіннен клиниканы сенімді қолға тапсыру үшін қазақстандық мамандарды оқыту.

Операциядан кейінгі алғашқы тәулікте жиналатын сұйықтықты шығару үшін плевра қуыстарына және жүрекқап қуысына дренаж түтіктері орнатылады.

Бақылау мониторын ауыстырып қосу. Дәрігер негізгі өмірлік көрсеткіштерді бақылайды. Операциядан кейін пациент аппараттың көмегінсіз өздігінен тыныс алуға көшірілгенге дейін алты-сегіз сағат ұйықтайды.

Күрделі операцияның нәтижесін күту барлығын әбден қажытты. Осы бірнеше сағаттың ішінде туыстарының демалып алуға мүмкіндігі бар.

Кешкі сағат алтыда туыстары пациентке кірді. Операциядан кейінгі ерте кезеңде жағдайын бақылау үшін пациент бір тәулік бойы қарқынды терапия бөлімінде жатуы керек. Бүгін ол үшін ауыр күн болды...

Тура бір аптадан кейін. Жамалдин қазір қарапайым палатада жатыр және жақын арада ауруханадан шығаруға дайындалады. Операциядан кейінгі негізгі мәселе - өкпенің толық жұмысын қалпына келтірудің ұзаққа созылуы. Егер пациент көп жыл бойы темекі шеккен болса, қалпына келу үдерісі ұзағырақ болады.

- Операциядан кейін бәрі жақсы болды, бәрі жақсы... - деп Жамалдин үзік-үзік дауыспен қайталайды. - Өзгерістер бірден сезіледі. Операцияға дейін тіпті ең қарапайым қимылдардан жүрегім тез соғып, шаршап қалатынмын, жүрегім бірқалыпты жұмыс істемейтін. Ал қазір ештеңе мазаламайды, тыныш ұйықтаймын, қалыпты жүріп-тұрамын. Ауырсыну бар, бірақ ол тек жаралардың жазылуынан. Мұнда жұмыс істейтін барлық дәрігерге үлкен рақмет!

Материалдың түпнұсқасы Voxpopuli.kz порталында жарияланған болатын. Портал 2023 жылы жабылды. Автор деректі және тарихи материалдарды сақтау мақсатында мәтін мен фотосуреттерді жеке архивінен қалпына келтірді.